Khi tôi mở FINRA BrokerCheck vào sáng thứ Hai, một cái tên quen thuộc trong giới tạo lập thị trường tiền mã hóa hiện ra ở hạng mục broker-dealer truyền thống: Wintermute. Không phải ở hạng mục tài sản kỹ thuật số, mà ở hạng mục mà các công ty như Virtu Financial và Citadel Securities đã thống trị suốt hai thập kỷ. Đi kèm với đó là kế hoạch mở rộng sang hàng hóa và ETF sau khi đăng ký thành công. Ba con số tôi ghi chú lại khi đọc thông cáo: không có số liệu doanh thu, không có ngày hoàn tất, không có tên tổ chức tài trợ. Dữ liệu không nói dối, nhưng thông cáo báo chí có thể. Tin tức này không chỉ là một mẩu tin vui cho Wintermute; nó là một tín hiệu cấu trúc mà hầu hết nhà đầu tư bán lẻ đang bỏ qua.
Không phải ai cũng hiểu Wintermute là ai. Wintermute là một trong những nhà tạo lập thị trường (market maker) lớn nhất trong hệ sinh thái tiền mã hóa, hoạt động trên hầu hết các sàn giao dịch lớn như Binance, Coinbase, OKX và nhiều sàn phi tập trung khác. Công ty này cung cấp thanh khoản cho các dự án token từ giai đoạn đầu niêm yết, giúp thu hẹp chênh lệch giá mua-bán, đồng thời thực hiện các giao dịch OTC cho các quỹ đầu tư và tổ chức lớn. Trong thế giới tiền mã hóa, Wintermute nằm ở tầng hạ tầng thanh khoản: nếu bạn từng giao dịch một altcoin nhỏ, rất có thể một phần lệnh của bạn đã được khớp với lệnh đến từ hệ thống của Wintermute. Vì vậy, khi công ty này đệ đơn xin giấy phép môi giới chứng khoán tại Mỹ, câu chuyện không còn nằm trong phạm vi tiền mã hóa nữa. Nó là câu chuyện về một công ty crypto-native tìm cách bước vào trung tâm tài chính truyền thống.
Đọc kỹ hơn một chút, tôi thấy có ba lớp đáng chú ý. Thứ nhất, Wintermute không chỉ xin giấy phép broker-dealer thông thường; họ tuyên bố sẽ tham gia làm thị trường cho hàng hóa và ETF sau khi đăng ký thành công. Điều đó có nghĩa là họ đang nhắm vào dòng sản phẩm mà các quỹ ETF Bitcoin giao ngay và ETF Ethereum giao ngay đã được Mỹ chấp thuận. Hiện tại, các ETF tiền mã hóa này chủ yếu được tạo lập thị trường bởi các công ty phố Wall như Jane Street, Virtu, và một vài cái tên khác. Wintermute, với kinh nghiệm crypto của mình, đang cố gắng chen chân vào một thị trường mà họ hiểu rõ hơn bất kỳ công ty truyền thống nào về tài sản cơ sở, nhưng lại kém hơn về cơ sở hạ tầng pháp lý và quan hệ khách hàng tổ chức. Đây là một ván cược có thể định hình lại nguồn thu của họ trong thập kỷ tới.
Lớp thứ hai là tín hiệu về dòng vốn. Wintermute là công ty tư nhân, không phát hành token, vì vậy đừng tìm kiếm một đồng coin nào để mua khi đọc tin này. Nhưng hãy nhìn vào bảng cân đối kế toán của họ. Muốn làm market maker cho ETF, họ cần đáp ứng yêu cầu vốn tối thiểu của FINRA, thường là hàng chục triệu đô la, cộng với vốn đối ứng cho từng vị thế. Để có được dòng vốn đó, họ phải huy động thêm hoặc rút bớt vốn từ mảng crypto. Nếu họ rút vốn từ các dự án token nhỏ để dồn vào mảng ETF, thanh khoản của hàng trăm altcoin có thể bị ảnh hưởng. Tôi từng chứng kiến cảnh các dự án mất thanh khoản chỉ trong hai tuần khi một market maker lớn rút lui. Kiểm tra trước, giao dịch sau. Hãy kiểm tra xem Wintermute có đang giảm dần hoạt động ở các sàn giao dịch phi tập trung hay không; đó sẽ là dấu hiệu sớm nhất.
Lớp thứ ba là cạnh tranh chiến lược. Wintermute không phải công ty duy nhất tìm cách kết nối crypto và tài chính truyền thống. Jump Trading, qua nhánh Jump Crypto, đã có mặt ở cả hai thế giới. GSR và Cumberland cũng đang phát triển các dịch vụ tổ chức. Nhưng có một điểm khác biệt: Wintermute là công ty crypto gốc, không phải một công ty phố Wall mở thêm mảng crypto. Họ xây dựng hệ thống từ đầu cho thị trường hoạt động 24/7, trong khi các công ty truyền thống vận hành theo giờ giao dịch. Nếu họ có thể mang văn hóa vận hành 24/7 vào thị trường ETF, họ có thể tạo ra một lợi thế mà Virtu hay Citadel không dễ sao chép. Nhưng đừng quên: thị trường ETF có quy tắc khắt khe về quản lý rủi ro, báo cáo giao dịch và nghĩa vụ khách hàng. Có một khoảng cách rất lớn giữa việc cung cấp thanh khoản trên một sàn phi tập trung không cần xác minh danh tính và việc thực hiện lệnh trên một sàn giao dịch chứng khoán chịu sự giám sát của SEC.
Bây giờ hãy nhìn vào khía cạnh vận hành. Tin tức này không đề cập đến bất kỳ chi tiết kỹ thuật nào, và đây chính là điểm tôi thấy đáng ngờ nhất. Một công ty xin giấy phép broker-dealer có nghĩa là họ đã phải xây dựng hoặc mua một hệ thống tuân thủ, một hệ thống báo cáo, một hệ thống giám sát giao dịch và một kho dữ liệu có khả năng đáp ứng quy định CAT của SEC. Đây không phải là thứ có thể phát triển trong một quý. Từ kinh nghiệm audit các dự án DeFi của tôi, tôi biết rằng hầu hết các công ty crypto không có sẵn hạ tầng này. Vì vậy, việc Wintermute công khai tuyên bố kế hoạch xin giấy phép cho thấy họ đã âm thầm chuẩn bị trong nhiều tháng, có thể là nhiều năm. Nói cách khác, đây không phải là một thử nghiệm. Họ đã có đội ngũ pháp lý, đã thuê các chuyên gia tuân thủ có kinh nghiệm phố Wall, và đã có đủ vốn để đặt cược vào một quá trình có thể kéo dài từ sáu đến mười hai tháng. Hãy nhớ rằng: FINRA không cấp phép cho bất kỳ ai muốn thử nghiệm. Họ cấp phép cho những tổ chức có thể chứng minh năng lực tuân thủ ngay từ ngày đầu.
Về mặt kiến trúc hệ thống, Wintermute phải xây dựng một hệ thống giao dịch song hành. Một bên là hệ thống crypto với các sàn giao dịch phi tập trung và tập trung, nơi không có khái niệm ngày giao dịch, không có khái niệm thanh toán T+1, và không có cơ quan trung ương giám sát. Một bên là hệ thống tài chính truyền thống với các sàn giao dịch như NYSE hoặc Nasdaq, nơi mọi thứ đều có giờ đóng cửa, có nghĩa vụ báo cáo và có rủi ro pháp lý rất cụ thể. Vận hành hai hệ thống này trên cùng một nền tảng công nghệ là một thách thức kỹ thuật khổng lồ. Nhưng điều thú vị hơn là cơ hội: nếu Wintermute có thể xây dựng một hệ thống duy nhất để quản lý cả tiền mã hóa lẫn ETF, họ có thể khai thác chênh lệch giá giữa hai thị trường. Ví dụ, khi Bitcoin tương lai trên CME lệch giá so với Bitcoin giao ngay trên Coinbase, một hệ thống có thể đồng thời nắm giữ vị thế ở cả hai thị trường và kiếm lời từ chênh lệch này. Wintermute sẽ trở thành một trong số ít công ty có khả năng làm điều đó một cách hợp pháp và có quy mô lớn. Đây là điểm mù mà hầu hết các nhà phân tích đang bỏ qua.
Tuy nhiên, có một rủi ro vận hành lớn mà tôi không thể bỏ qua. Wintermute từng bị hack khoảng 160 triệu USD vào tháng 9 năm 2022 do lỗ hổng trong quy trình ký giao dịch. Sự kiện đó cho thấy ngay cả một công ty tạo lập thị trường hàng đầu cũng có những điểm yếu nghiêm trọng trong bảo mật. Bước vào lĩnh vực ETF đồng nghĩa với việc phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn về an ninh mạng, không chỉ từ FINRA mà còn từ các sàn giao dịch chứng khoán. Một sai sót ở một hệ thống kết nối với thị trường chứng khoán có thể gây ra hậu quả pháp lý lớn hơn nhiều so với một vụ hack trong DeFi. Tôi muốn thấy Wintermute công bố kết quả kiểm toán bảo mật do bên thứ ba thực hiện trước khi họ nhận được giấy phép. Nếu họ không làm điều đó, tôi sẽ đánh giá kế hoạch này có rủi ro cao hơn mức thị trường đang định giá. Rủi ro an ninh không biến mất khi bạn mặc vest; nó chỉ trở nên đắt đỏ hơn.
Bây giờ, hãy nói về yếu tố cạnh tranh. Thị trường ETF đã có những người chơi cực kỳ mạnh. Virtu Financial và Citadel Securities chiếm một phần lớn khối lượng giao dịch ETF ở Mỹ. Họ có mối quan hệ sâu rộng với các nhà phát hành quỹ, có hạ tầng giao dịch tinh vi và có nguồn vốn gần như vô hạn. Wintermute, dù lớn trong thế giới crypto, vẫn là một công ty nhỏ so với các gã khổng lồ này. Nếu họ muốn cạnh tranh, họ không thể làm giống hệt những gì Virtu đang làm. Họ phải tận dụng lợi thế duy nhất của mình: hiểu biết sâu về tài sản kỹ thuật số và khả năng vận hành liên tục. Cụ thể, họ có thể tập trung vào ETF tiền mã hóa, nơi mà họ hiểu cấu trúc thị trường và các yếu tố định giá tốt hơn bất kỳ công ty truyền thống nào. Họ cũng có thể sử dụng dữ liệu dòng tiền từ các sàn giao dịch crypto để dự đoán biến động của các ETF này trước khi chúng xảy ra trên thị trường chứng khoán. Đây là một lợi thế mà Virtu không có. Trong khi đó, các nhà tạo lập thị trường crypto khác như GSR, Cumberland, hay B2C2 sẽ phải đứng nhìn nếu Wintermute thành công. Sẽ có một cuộc đua để bắt chước, và đó là lúc ngành công nghiệp này thực sự bước vào giai đoạn trưởng thành.
Câu chuyện về sự tuân thủ cũng khiến tôi suy nghĩ. Wintermute đang chọn cách chủ động đăng ký với FINRA, thay vì chờ đợi SEC định nghĩa rõ ràng về tiền mã hóa. Chiến lược này thông minh theo một cách không ai nói ra: nếu Wintermute trở thành một broker-dealer hợp pháp, họ có thể cung cấp cả dịch vụ tiền mã hóa và chứng khoán truyền thống cho các khách hàng tổ chức Mỹ mà không gặp phải các vấn đề pháp lý giống như Coinbase hay Binance. Đây không chỉ là việc mở rộng kinh doanh; đây là một cách để giải quyết tình trạng bất định pháp lý mà mọi công ty crypto đang phải đối mặt. Thay vì chiến đấu với SEC trên sân chơi của SEC, Wintermute chọn cách bước vào khuôn khổ của SEC. Khi bạn không thể đánh bại hệ thống, hãy trở thành một phần của hệ thống. Thanh khoản là vua, nhưng ngay cả vua cũng cần một tấm hộ chiếu.
Tuy nhiên, đây là lúc tôi muốn đưa ra góc nhìn ngược lại. Hầu hết mọi người sẽ đọc tin này và nghĩ rằng Wintermute đang đi lên, rằng họ sắp trở thành một đế chế tài chính. Tôi thì không. Kế hoạch không phải là kết quả. Giấy phép FINRA thường mất sáu đến mười hai tháng để được xử lý, và ngay cả khi được cấp, Wintermute sẽ phải đối mặt với một giai đoạn chuyển tiếp cực kỳ khó khăn. Họ sẽ phải tăng chi phí tuân thủ, thuê thêm nhân sự, xây dựng hệ thống báo cáo và có thể phải tái cơ cấu toàn bộ hoạt động kinh doanh để tách riêng mảng crypto và mảng chứng khoán. Điều này có thể làm giảm lợi nhuận ngắn hạn và làm phân tán sự chú ý của ban lãnh đạo. Trong khi đó, các đối thủ như Jump Trading có thể tận dụng lúc Wintermute đang bận rộn để giành thêm thị phần trong mảng crypto. Tôi đã thấy quá nhiều công ty mắc sai lầm khi mở rộng quá nhanh: họ đốt tiền để xây dựng một cấu trúc mới, rồi bỏ bê mảng kinh doanh cốt lõi của mình. Wintermute có nguy cơ rơi vào cái bẫy này nếu họ không cẩn thận.
Điểm mù lớn nhất mà tôi nhìn thấy nằm ở phía các dự án token. Wintermute đang là nhà tạo lập thị trường cho hàng trăm dự án tiền mã hóa. Khi họ dồn nguồn lực vào mảng ETF, các dự án nhỏ có thể bị bỏ lại. Tôi đã từng chứng kiến một dự án mất hơn 40% thanh khoản chỉ trong vòng một tuần sau khi nhà tạo lập thị trường chính rút vốn để chuyển sang một thị trường hấp dẫn hơn. Nếu Wintermute bắt đầu siết chặt các hợp đồng tạo lập thị trường với các dự án altcoin, chúng ta sẽ thấy một làn sóng các đồng tiền mất thanh khoản, và điều này sẽ xảy ra trước khi Wintermute nhận được giấy phép. Đó là lý do vì sao tôi không mua bất kỳ altcoin nào đang được Wintermute hỗ trợ trong giai đoạn này. Kiểm tra trước, giao dịch sau. Nếu bạn muốn biết Wintermute đang thực sự tập trung vào đâu, hãy nhìn vào các sổ lệnh của những dự án nhỏ; sự sụt giảm thanh khoản sẽ nói lên điều mà thông cáo báo chí không nói.
Một vấn đề khác cũng đáng lưu ý: sự khác biệt giữa việc xin giấy phép broker-dealer và việc được chấp thuận để làm thị trường. Broker-dealer là giấy phép cho phép một công ty mua bán chứng khoán cho tài khoản của chính mình và khách hàng. Nhưng để tham gia làm thị trường cho một ETF cụ thể, Wintermute cũng cần có quan hệ với các nhà phát hành ETF, cần có khả năng tạo và mua lại các đơn vị ETF, và cần có hạ tầng kết nối trực tiếp với các sàn giao dịch. Nói cách khác, giấy phép chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Wintermute sẽ phải cạnh tranh gay gắt để được các nhà phát hành ETF chọn làm đối tác tạo lập thị trường, trong khi các nhà phát hành này đã có mối quan hệ ổn định với các công ty phố Wall từ lâu. Vì vậy, mặc dù tin tức này là một bước đi tích cực, tôi ước tính xác suất Wintermute thực sự trở thành một nhà tạo lập thị trường ETF có quy mô đáng kể trong vòng 18 tháng tới chỉ khoảng 30-40%. Không phải vì họ không có năng lực, mà vì thị trường ETF có rào cản gia nhập cao hơn nhiều so với những gì một công ty crypto có thể tưởng tượng.
Nói về mặt thời gian, tôi tin rằng nếu Wintermute thành công, điều này sẽ mở ra một làn sóng bắt chước. Các công ty crypto khác như GSR, B2C2, và thậm chí cả những quỹ đầu tư tiền mã hóa lớn sẽ cân nhắc việc xin giấy phép tương tự. Điều này có thể dẫn đến một hệ quả mà ít người lường trước: giá trị của giấy phép sẽ giảm dần khi ngày càng nhiều công ty sở hữu nó. Lợi thế của Wintermute nằm ở việc trở thành người đầu tiên, không phải là người duy nhất. Vì vậy, câu hỏi chiến lược không phải là có nên xin giấy phép hay không, mà là họ có thể tận dụng khoảng thời gian trước khi các đối thủ bắt kịp để xây dựng các mối quan hệ và năng lực phân biệt hay không. Trong môi trường cạnh tranh này, tốc độ là tất cả. Và tôi không chắc Wintermute đủ nhanh.
Nhìn từ góc độ vĩ mô, tin tức này củng cố một xu hướng tôi đã theo dõi suốt hai năm qua: tiền mã hóa không còn là một thị trường biệt lập. Các công ty crypto không còn muốn chống lại hệ thống tài chính truyền thống; họ muốn trở thành một phần của hệ thống đó. Wintermute chỉ là một ví dụ, nhưng là một ví dụ rất rõ ràng. Nếu bạn đang nắm giữ các token liên quan đến thanh khoản hoặc các giao thức phái sinh, câu chuyện này có thể tốt về dài hạn vì nó cho thấy dòng vốn tổ chức sẽ tiếp tục chảy vào không gian này. Nhưng trong ngắn hạn, nó có thể tạo ra một khoảng trống thanh khoản khi Wintermute chuyển hướng nguồn lực. Đừng nhìn vào giá Bitcoin ngày hôm nay. Hãy nhìn vào độ sâu của sổ lệnh trên các sàn giao dịch altcoin trong sáu tháng tới. Đó mới là nơi sự thật được phơi bày.
Cuối cùng, tôi muốn nói rõ điều tôi tin. Wintermute xin giấy phép broker-dealer là một bước đi lịch sử, không phải vì nó thay đổi bất kỳ giao thức hay mã nguồn nào, mà vì nó thay đổi cách chúng ta định nghĩa một công ty tiền mã hóa. Công ty crypto của tương lai không chỉ giao dịch token; họ giao dịch mọi thứ, từ cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa đến tiền mã hóa, trên cùng một hệ thống và cùng một khuôn khổ tuân thủ. Câu hỏi đặt ra cho ngành công nghiệp này không còn là liệu tiền mã hóa có được chấp nhận hay không. Câu hỏi đặt ra là: ai trong số những kẻ mặc áo vest đang ngồi trong phòng họp của Wintermute sẽ là người dẫn dắt cuộc chơi tiếp theo? Khi tôi kiểm tra hồ sơ trên FINRA BrokerCheck vào sáng thứ Hai, tôi không thấy một công ty đang xin giấy phép. Tôi thấy một ngành công nghiệp đang lột xác. Và tôi tự hỏi, bao nhiêu nhà giao dịch bán lẻ đang nhìn vào màn hình của họ mà không nhận ra rằng sân chơi vừa được nâng lên một tầm hoàn toàn mới?

