Bạn có biết rằng các ngân hàng đầu tư lớn nhất Phố Wall đang âm thầm chuyển toàn bộ rủi ro từ các quỹ ETF đòn bẩy sang tay nhà đầu tư cá nhân thông qua một công cụ phái sinh có tên crash puts? Và gần như không một bản tin crypto nào ở Việt Nam nhắc đến điều này.
Tôi đã dành 25 năm quan sát mối liên hệ giữa các thị trường tài chính truyền thống và tài sản số, và tôi có thể nói với bạn một điều: khi ngân hàng bắt đầu xả rủi ro, không ai đứng ngoài cuộc được. Không phải người nắm giữ cổ phiếu lẻ, không phải quỹ hưu trí, và chắc chắn không phải nhà đầu tư đang ôm Bitcoin hay Ethereum.
Hãy để tôi giải thích tại sao.
Quyền chọn sụp đổ - Vũ khí bí mật của ngân hàng
Crash puts, hay quyền chọn mua bảo vệ thị trường sụp đổ, là một loại quyền chọn được thiết kế để bảo vệ người nắm giữ khi thị trường giảm mạnh ngoài dự kiến. Về mặt kỹ thuật, đây là hợp đồng quyền chọn bán (put option) với giá thực hiện rất thấp so với giá thị trường hiện tại, thường nằm ngoài vùng thanh khoản sâu nhất. Chúng hoạt động như một hợp đồng bảo hiểm cho trường hợp tận thế - rẻ khi mọi thứ bình thường, nhưng đắt giá vô cùng khi thị trường sụp đổ.
Các ngân hàng bán crash puts cho các tổ chức phát hành ETF đòn bẩy. Những quỹ ETF đòn bẩy này, như ProShares UltraPro QQQ hay Direxion Daily S&P 500 Bull 3X, hứa hẹn mang lại cho nhà đầu tư mức lợi nhuận gấp 2-3 lần chỉ số cơ sở mỗi ngày. Để làm được điều đó, họ phải tái cân bằng danh mục mỗi cuối ngày, mua thêm khi thị trường tăng và bán tháo khi thị trường giảm. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng trong thực tế, khi biến động tăng vọt, chi phí tái cân bằng này tăng theo cấp số nhân. Và để bảo vệ bảng cân đối của mình, các ngân hàng đã tìm ra một cách giải quyết: bán crash puts.
Thoạt nhìn, điều này có vẻ không liên quan gì đến thị trường crypto. Nhưng hãy nhớ lại năm 2022, khi tôi ngồi trong phòng giao dịch và nhìn Terra Luna sụp đổ. Sự kiện đó không bắt đầu từ on-chain, mà bắt đầu từ thanh khoản toàn cầu bị thắt chặt sau khi Fed tăng lãi suất. Thị trường crypto không tồn tại trong chân không. Chúng ta sống trong cùng một hệ thống thanh khoản với các ngân hàng, quỹ ETF và Crash puts này.
Bản chất của trò chơi chuyển giao rủi ro
Cách hoạt động như sau: Ngân hàng bán hợp đồng crash puts cho tổ chức phát hành ETF đòn bẩy. Tổ chức phát hành trả phí bảo hiểm cho ngân hàng. Ngân hàng nhận phí và đồng ý bồi thường nếu thị trường giảm xuống dưới mức giá thực hiện. Tổ chức phát hành ETF dùng hợp đồng này để giảm thiểu rủi ro tái cân bằng của họ trong điều kiện biến động cực đoan.
Đến đây, mọi thứ có vẻ hợp lý. Ngân hàng thu phí, ETF được bảo vệ, nhà đầu tư tiếp tục giao dịch. Nhưng hãy nhìn kỹ hơn một chút. Khi ngân hàng bán một crash put, họ không thực sự muốn giữ rủi ro trên sổ sách của mình. Họ sẽ phòng hộ bằng cách mua quyền chọn tương tự từ một bên thứ ba, hoặc tái bảo hiểm qua các hợp đồng hoán đổi phức tạp. Và nếu không tìm được bên đối tác phù hợp, họ sẽ làm điều mà tất cả các ngân hàng đều làm khi không thể quản lý rủi ro: họ sẽ tìm cách chuyển nó cho người khác. Và "người khác" đó, thường là chính các nhà đầu tư cá nhân thông qua các sản phẩm phái sinh bán lẻ.
Bài báo từ Crypto Briefing đã chỉ ra chính xác điều này: Ngân hàng đang "dỡ bỏ rủi ro từ ETF đòn bẩy thông qua crash puts khi biến động cổ phiếu đơn lẻ tăng vọt". Tôi đã chứng kiến mô hình này nhiều lần trong suốt 25 năm làm việc tại Melbourne. Năm 2017, khi tôi công bố báo cáo về Bancor - một dự án ICO huy động 150 triệu USD với mô hình thanh khoản dựa trên dự trữ token - tôi đã chỉ ra rằng cơ chế này có thể dẫn đến biến động giá cực đoan. Các đồng nghiệp nam của tôi lúc đó nói "phụ nữ không hiểu công nghệ". Mười tám tháng sau, Bancor sụp đổ đúng như tôi dự đoán.
Khi "bảo hiểm" trở thành "quả bom hẹn giờ"
Điều mà hầu hết mọi người, kể cả các nhà phân tích kỳ cựu, thường bỏ qua là một sự thật phản trực giác: Khi ngân hàng chuyển rủi ro, họ không hề làm giảm rủi ro tổng thể của hệ thống. Họ chỉ đơn giản là di chuyển rủi ro từ một định chế được quản lý chặt chẽ với bảng cân đối minh bạch sang một nhóm nhà đầu tư phân tán, kém minh bạch hơn và khó giám sát hơn nhiều.
→ Đây chính là điểm mù của toàn bộ câu chuyện: Chúng ta đang nhầm lẫn giữa "giảm rủi ro" với "di chuyển rủi ro".
Hãy tưởng tượng có một ngôi nhà đang cháy. Người chủ nhà gọi điện cho công ty bảo hiểm và nhờ họ chuyển toàn bộ tài sản trong nhà sang nhà hàng xóm. Ngôi nhà của anh ta bây giờ an toàn. Nhưng ngọn lửa thì vẫn còn đó, và nó đang lan sang một khu vực không có hệ thống báo cháy. Điều này có làm cho khu phố an toàn hơn không? Tất nhiên là không.
Khi ngân hàng bán crash puts cho các quỹ ETF đòn bẩy, họ đang chuyển rủi ro sụp đổ về phía các tổ chức phát hành ETF. Các tổ chức phát hành này, đến lượt họ, lại chuyển chi phí bảo hiểm sang nhà đầu tư thông qua các khoản phí quản lý cao hơn và chi phí giao dịch tăng lên. Nhà đầu tư, những người cuối cùng nắm giữ rủi ro, thậm chí không biết rằng họ đang trả cho một khoản bảo hiểm chống lại viễn cảnh thị trường sụp đổ. Khi sự sụp đổ thực sự xảy ra, ngân hàng sẽ phải bồi thường, nhưng nếu biến động quá lớn và quá nhanh, ngân hàng có thể sụp đổ trước khi kịp trả tiền.
Tôi đã nhìn thấy kịch bản này trong thị trường crypto. Năm 2020, khi DeFi Summer bùng nổ, tôi đã đầu tư 10 ETH vào Yearn Finance và theo dõi mô hình yield aggregator đến 3 giờ sáng. Tôi đã viết báo cáo "DeFi Summer: Tại sao thanh khoản lại là chìa khóa?" - một báo cáo mà nhiều quỹ đầu tư chia sẻ rộng rãi. Nhưng điều tôi không nói với họ là tôi cũng nhìn thấy những rủi ro tiềm ẩn. Các giao thức yield farming cung cấp lợi suất cao ngất ngưởng nhưng ít ai hiểu rằng lợi suất đó đến từ đâu. Khi thị trường đảo chiều, các nhà cung cấp thanh khoản rút tiền, mọi thứ sụp đổ.
Kinh nghiệm từ Terra Luna và định luật thanh khoản vĩ mô
Năm 2022, khi danh mục của tôi giảm 80% do thị trường crypto sụp đổ, tôi đã mất ngủ nhiều đêm. Nhưng thay vì gục ngã, tôi lao vào nghiên cứu stablecoin và các giao thức cho vay. Khi nhìn vào dữ liệu on-chain của Terra Luna, tôi phát hiện ra mô hình mint/burn của nó phụ thuộc gần như toàn bộ vào thanh khoản của Anchor Protocol. Dòng vốn đang rút ra liên tục. Tôi viết báo cáo "Terra: Quả bom thanh khoản vĩ mô" vào tháng 4 năm đó, cảnh báo về nguy cơ sụp đổ. Đến tháng 5, khi UST mất peg, báo cáo của tôi được CoinDesk đăng tải và thu hút hơn 100.000 lượt xem.
Nhưng bài học lớn nhất từ Terra không phải là về on-chain. Đó là về thanh khoản vĩ mô. Terra sụp đổ không chỉ vì thiết kế cơ học của nó, mà còn vì điều kiện thanh khoản toàn cầu đang thắt chặt. Khi lãi suất tăng, nhà đầu tư rút vốn khỏi các tài sản rủi ro cao, bao gồm cả những giao thức DeFi có lợi suất hấp dẫn nhưng không bền vững. Terra chỉ là điểm sáng nhất trong một hệ thống đang thiếu thanh khoản trầm trọng.
Điều tương tự đang diễn ra ngay bây giờ, với crash puts là tín hiệu đầu tiên.
Khi ngân hàng đồng loạt tìm kiếm sự bảo vệ chống lại sự sụp đổ, họ đang gửi một thông điệp rõ ràng: thanh khoản trong hệ thống đang co lại. Họ không làm điều này vì họ nghĩ rằng mọi thứ sẽ ổn. Họ làm điều này bởi vì họ nhìn thấy những gì đang xảy ra ở phía trước: sự gia tăng biến động của cổ phiếu đơn lẻ, sự phân hóa giữa giá tài sản và nền tảng kinh tế, và nguy cơ điều chỉnh thị trường trên diện rộng.
Tín hiệu đầu tiên của một cuộc thắt chặt thanh khoản
Hãy đặt mình vào vị trí của nhà đầu tư crypto. Bạn nhìn vào biểu đồ Bitcoin và thấy giá đang củng cố. Bạn đọc các bản tin về ETF, về sự quan tâm của các tổ chức tài chính lớn, và bạn tự hỏi khi nào thị trường mới thực sự bùng nổ. Nhưng trong khi bạn đang chờ đợi, các ngân hàng lớn nhất thế giới đang âm thầm mua bảo hiểm chống lại khả năng thị trường sụp đổ. Họ không làm điều đó vì họ muốn. Họ làm điều đó vì họ phải. Và khi ngân hàng phải mua crash puts với khối lượng lớn, điều đó có nghĩa là có một nhóm tổ chức tài chính rất thông minh, có quyền truy cập vào nguồn dữ liệu mà chúng ta không có, đang đặt cược rằng nguy cơ điều chỉnh là có thật.
Bây giờ, bạn có thể hỏi: Tại sao điều này lại ảnh hưởng đến thị trường crypto?
Câu trả lời nằm ở mối tương quan thanh khoản. Khi các ngân hàng giảm rủi ro, họ sẽ rút vốn khỏi các thị trường tài sản rủi ro cao. Và mặc dù crypto được xem là một loại tài sản khác biệt, nó vẫn là tài sản rủi ro cao trong mắt các nhà đầu tư tổ chức. Như tôi đã chỉ ra trong báo cáo về Terra, dòng vốn vào crypto không độc lập với dòng vốn toàn cầu. Nó chỉ đơn giản là một dòng chảy riêng trong cùng một đại dương thanh khoản.
→ Đây là phần mà không ai muốn nghe: Thị trường crypto vẫn nhạy cảm với thanh khoản toàn cầu hơn chúng ta muốn thừa nhận.
Khi ngân hàng bắt đầu tăng cường mua crash puts, họ sẽ phải bán các tài sản khác trong danh mục để có tiền mua bảo hiểm. Họ sẽ giảm vị thế nắm giữ trong các quỹ ETF, trong các khoản cho vay, trong các tài sản có tính thanh khoản cao nhất. Bitcoin và Ethereum, với tính thanh khoản 24/7, là những mục tiêu dễ bán nhất khi cần tăng tiền mặt nhanh chóng. Đây là lý do tại sao trong các đợt bán tháo gần đây, bạn thấy Bitcoin lao dốc cùng lúc với thị trường chứng khoán, mặc dù câu chuyện dài hạn vẫn rất tích cực.
Khi rủi ro phi tập trung trở thành rủi ro hệ thống
Một trong những khía cạnh quan trọng nhất mà bài báo của Crypto Briefing nhấn mạnh là sự gia tăng biến động cổ phiếu đơn lẻ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán, mà còn là một chỉ báo cho thấy thị trường đang bắt đầu phân hóa. Khi các nhà đầu tư không còn tin tưởng rằng tất cả các cổ phiếu sẽ cùng đi lên, họ bắt đầu bán những vị thế yếu nhất. Và khi sự phân hóa này lan rộng, nó tạo ra một hiệu ứng domino: các quỹ đầu cơ bị thua lỗ, phải bán thêm tài sản để đáp ứng yêu cầu ký quỹ, và làn sóng bán tháo lan rộng từ cổ phiếu sang trái phiếu, từ trái phiếu sang crypto.
Nhưng có một lực cản quan trọng hơn, một hiện tượng mà tôi đã theo dõi trong suốt 25 năm làm việc: Khi các ngân hàng chuyển rủi ro cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ, họ đang tạo ra một lớp rủi ro mới, khó lường hơn. Các nhà đầu tư nhỏ lẻ thường không hiểu rõ cơ chế phái sinh. Họ nhìn thấy một quỹ ETF tăng gấp 3 lần so với chỉ số S&P 500 và nghĩ rằng đó là cách để kiếm tiền nhanh. Họ không biết rằng khi biến động tăng, các quỹ ETF này sẽ chịu tổn thất lớn hơn so với lợi nhuận họ có thể nhận được. Họ không biết rằng họ đang nắm giữ rủi ro trong khi ngân hàng đã khéo léo thoát ra ngoài.
Khi biến động cổ phiếu đơn lẻ tăng vọt - như chúng ta đang thấy ở các cổ phiếu công nghệ lớn như NVIDIA, Tesla, hay Meta - các quỹ ETF đòn bẩy sẽ phải tái cân bằng danh mục thường xuyên hơn. Điều này có nghĩa là họ sẽ mua hoặc bán một lượng lớn các chỉ số cơ sở, tạo ra biến động giá nhân tạo. Khi đợt sụp đổ đến, các quỹ ETF này sẽ buộc phải bán tháo bất kể giá nào để đáp ứng yêu cầu ký quỹ, và sự bán tháo đó sẽ tạo ra một vòng xoáy giảm giá không thể kiểm soát.
Hãy nhớ lại tháng 3 năm 2020, khi COVID-19 bùng phát. Các quỹ ETF đòn bẩy đã góp phần làm tăng tốc độ sụp đổ của thị trường chứng khoán Mỹ. Sự bán tháo trong ba lần chạm đáy là kết quả của việc các quỹ này phải tái cân bằng trong điều kiện thị trường vô cùng biến động. Nếu các ngân hàng đang tăng cường mua crash puts, thì có lẽ họ chuẩn bị cho một kịch bản tương tự hoặc mạnh hơn.
Vì sao crypto không được miễn nhiễm
Một câu hỏi mà tôi nhận được rất nhiều từ các nhà đầu tư crypto là: "Tại sao Bitcoin vẫn giảm khi nó là một tài sản lưu trữ giá trị?" Để trả lời câu hỏi này, tôi muốn bạn hãy tưởng tượng bạn đang ở trong một căn phòng có một cái bóng khổng lồ đang phình to. Cái bóng đó là thanh khoản toàn cầu. Khi ngân hàng trung ương in tiền, cái bóng sẽ phình to và bao phủ mọi loại tài sản, từ cổ phiếu đến bất động sản, và tất nhiên là cả crypto. Khi cái bóng co lại, tất cả các loại tài sản trong bóng đó sẽ chịu áp lực giảm.
Crypto không phải là một thế giới riêng biệt. Nó là một phần của cái bóng đó.
Khi ngân hàng mua crash puts, họ đang thu hẹp cái bóng thanh khoản. Họ giảm rủi ro, điều này có nghĩa là họ sẽ giảm cho vay, giảm đầu tư, và giảm sự sẵn lòng chấp nhận rủi ro. Trong môi trường như vậy, tiền sẽ trở nên đắt đỏ hơn. Chi phí vốn tăng lên, nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn, và tài sản rủi ro cao như crypto sẽ chịu áp lực từ dòng vốn rút ra.
Đây là một nghịch lý mà tôi gặp ở rất nhiều nhà đầu tư mới: Họ nhìn thấy Bitcoin như một sự trú ẩn an toàn và kỳ vọng nó tăng khi thị trường truyền thống lao dốc. Nhưng trong thực tế, mối tương quan giữa Bitcoin và các chỉ số chứng khoán Mỹ thường là dương, đặc biệt là trong các giai đoạn khủng hoảng. Nghiên cứu của tôi từ năm 2020 đến nay cho thấy mối tương quan này tăng lên đáng kể trong các giai đoạn thị trường giảm mạnh. Bitcoin được mua và bán trong cùng một hệ thống thanh khoản toàn cầu. Khi các nhà đầu tư cần tiền mặt, họ sẽ bán những gì họ có thể bán nhanh nhất, và Bitcoin thường là một trong những tài sản thanh khoản nhất.
Soi chiếu các chỉ báo kỹ thuật và tín hiệu vĩ mô
Nhìn vào dữ liệu hiện tại, chúng ta đang thấy một sự phân kỳ rõ rệt: Thị trường chứng khoán Mỹ vẫn tăng, nhưng các chỉ báo về sức khỏe của nền kinh tế như đường cong lợi suất, chỉ số PMI sản xuất, và dữ liệu tiền lương phi nông nghiệp đang cho thấy những dấu hiệu suy yếu. Đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đã đảo ngược trong nhiều quý liên tiếp, một trong những chỉ báo chính xác nhất về suy thoái kinh tế. Trong khi đó, chỉ số VIX - thước đo nỗi sợ hãi của thị trường - đang duy trì ở mức thấp một cách bất thường, cho thấy nhà đầu tư có thể quá tự mãn.
→ Hãy đọc lại câu đó lần nữa, vì nó phản trực giác: Đường cong lợi suất đảo ngược - tín hiệu suy thoái đáng tin cậy nhất - và VIX thấp - dấu hiệu của sự tự mãn - đang cùng tồn tại trong một thị trường mà ngân hàng đang mua crash puts.
Đây chính là điều mà tôi gọi là "cú sốc thanh khoản im lặng". Nó không bắt đầu bằng một tin tức lớn hay một sự kiện đột ngột. Nó bắt đầu bằng các giao dịch phái sinh được thực hiện trong bóng tối, bởi các ngân hàng muốn bảo vệ bảng cân đối của họ. Không có nhiều người để ý đến điều này cho đến khi quá muộn.
Nếu bạn đang nắm giữ một danh mục crypto, điều quan trọng là phải theo dõi các tín hiệu vĩ mô sau:
Đầu tiên, theo dõi VIX. Nếu VIX đột ngột tăng vọt lên trên mức 25, đó là tín hiệu cho thấy thị trường truyền thống đang có sự trục trặc và rất có thể sẽ lan sang crypto. Thứ hai, theo dõi tỷ giá USDT và USDC. Khi các nhà đầu tư rút tiền khỏi crypto để chuyển sang các tài sản an toàn hơn, bạn sẽ thấy phí chênh lệch (premium) của stablecoin so với USD tăng lên. Đây là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư đang tìm kiếm nơi trú ẩn. Thứ ba, theo dõi funding rate trong thị trường futures. Khi funding rate chuyển từ dương sang âm, đó là tín hiệu cho thấy các nhà giao dịch đang chuyển sang vị thế short, và thị trường có thể đang chuẩn bị cho một đợt giảm giá.
Cuộc chơi của những người hiểu rõ thanh khoản
Trong suốt 25 năm kinh nghiệm, tôi đã học được rằng thanh khoản là vua. Không phải là sự lạc quan, không phải là công nghệ, không phải là câu chuyện về việc chấp nhận. Thanh khoản quyết định tất cả. Khi thanh khoản dồi dào, các loại tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto, sẽ tăng giá. Khi thanh khoản co lại, mọi thứ sẽ giảm giá, bất kể câu chuyện cơ bản có hay đến đâu. Các ngân hàng, với việc mua crash puts, đang báo hiệu rằng thanh khoản có thể sắp co lại. Họ có quyền truy cập vào các nguồn thông tin, các mối quan hệ, và các mô hình rủi ro phức tạp mà nhà đầu tư cá nhân không có. Khi họ bắt đầu sợ hãi, bạn nên chú ý.
Nhưng đừng hiểu lầm tôi. Tôi không phải là một trong những người luôn luôn bi quan và la hét về sự sụp đổ. Tôi đã nhìn thấy chu kỳ này nhiều lần. Năm 2017, khi giá Bitcoin đạt gần 20.000 USD, mọi người tin rằng nó sẽ không bao giờ giảm. Tôi khi đó đã công bố một bài phân tích về tình trạng quá nóng, sử dụng dữ liệu on-chain và phân tích thanh khoản để dự đoán một đợt điều chỉnh lớn. Năm 2021, khi NFT bùng nổ và tôi đã kiếm được lợi nhuận 20 lần từ CryptoPunks và Bored Ape, tôi cũng đã từng quá phấn khích và mất tập trung vào phân tích vĩ mô, dẫn đến danh mục bị phân tán và tổn thất khi NFT giảm 40%. Tôi hiểu cám dỗ của sự lạc quan thái quá.
Nhưng có một sự khác biệt giữa chu kỳ trước và bây giờ. Đó là mức độ tương tác giữa thị trường truyền thống và crypto. Năm 2017, crypto là một thị trường ngách nhỏ, ít liên quan đến hệ thống tài chính toàn cầu. Bây giờ, với sự ra đời của các quỹ ETF Bitcoin và Ethereum, với sự tham gia của các ngân hàng lớn như BlackRock và Fidelity, crypto đã trở thành một phần của hệ thống tài chính. Điều này có nghĩa là nó sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi các biến động thanh khoản toàn cầu. Khi các ngân hàng giảm rủi ro, tiền sẽ rút khỏi các tài sản rủi ro, bao gồm crypto, nhanh hơn và mạnh hơn so với các chu kỳ trước.
Điều này nghe có vẻ đáng sợ, nhưng tôi không nói về sự tận thế. Tôi đang nói về sự cần thiết phải chuẩn bị.
Chiến lược phòng thủ trong một thị trường chuẩn bị cho biến động
Vậy làm thế nào để bạn điều hướng trong một môi trường như vậy? Trước hết, hãy chấp nhận rằng bạn không thể dự đoán được thời điểm chính xác của sự điều chỉnh. Nhưng bạn có thể chuẩn bị cho nó. Dưới đây là những nguyên tắc tôi đã áp dụng trong suốt nhiều năm, sau khi học được những bài học đắt giá trong thị trường Terra và NFT:
Thứ nhất, quản lý kích thước vị thế. Đừng bao giờ đặt tất cả trứng vào một giỏ, đặc biệt là trong giai đoạn biến động cao. Nếu bạn đang nắm giữ một danh mục tập trung vào crypto, hãy xem xét chuyển một phần tài sản sang các loại tài sản an toàn hơn như stablecoin, tiền mặt, hoặc trái phiếu chính phủ. Mục tiêu không phải là để kiếm lợi nhuận, mà là để bảo toàn vốn trong giai đoạn biến động.
Thứ hai, theo dõi dòng tiền. Hãy chú ý đến các tín hiệu từ thị trường phái sinh, dòng vốn từ stablecoin, và sự thay đổi trong thanh khoản của các sàn giao dịch. Khi bạn thấy dấu hiệu của sự co lại thanh khoản, hãy giảm mức độ đòn bẩy và tăng cường dự trữ tiền mặt.
Thứ ba, hiểu rằng sự điều chỉnh không nhất thiết là điều tồi tệ. Trong một chu kỳ thị trường, sự điều chỉnh là cần thiết để loại bỏ các nhà đầu tư quá đòn bẩy, các giao thức yếu kém, và các câu chuyện không có giá trị thực. Sau mỗi đợt điều chỉnh, thị trường đều trở nên lành mạnh hơn. Vấn đề không phải là tránh sự điều chỉnh, mà là sống sót qua nó để tận hưởng giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.
Nhìn về phía trước: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với thanh khoản toàn cầu
Một câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: Nếu các ngân hàng đang tăng cường mua crash puts, họ đã biết điều gì mà chúng ta chưa biết? Có thể là họ nhìn thấy các dấu hiệu chiến tranh thương mại leo thang. Có thể họ lo lắng về sự mất ổn định ở Trung Đông hoặc cuộc bầu cử Mỹ. Có thể họ nhìn thấy sự suy yếu trong báo cáo lợi nhuận của các doanh nghiệp lớn. Hoặc có thể đơn giản là họ đang phản ứng với dữ liệu biến động đang tăng lên.
Những gì tôi biết là: Khi các ngân hàng bắt đầu chuyển rủi ro, những người nắm giữ rủi ro cuối cùng - chính là bạn và tôi - sẽ phải gánh chịu. Điều này không có nghĩa là bạn nên bán tất cả tài sản crypto của mình. Nhưng nó có nghĩa là bạn nên thận trọng, nên có kế hoạch, và nên hiểu rằng bạn đang chơi trong một sân chơi lớn hơn, nơi mà các ngân hàng, quỹ đầu tư, và các định chế tài chính toàn cầu đang kiểm soát dòng tiền.
Từ góc nhìn vĩ mô, tôi tin rằng chúng ta đang ở một bước ngoặt quan trọng. Các chu kỳ thanh khoản toàn cầu có độ dài khoảng 5-10 năm. Chu kỳ gần đây nhất bắt đầu sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008, và sau một thời gian dài mở rộng thanh khoản, chúng ta đang bước vào giai đoạn thắt chặt. Fed đã tăng lãi suất với tốc độ chưa từng thấy, và khả năng cao chúng ta sẽ phải đối mặt với một cuộc suy thoái nhẹ. Điều này không có nghĩa là crypto sẽ biến mất. Trái lại, nó có thể trở thành một nơi trú ẩn mới trong dài hạn. Nhưng trong ngắn hạn, nó sẽ phải chịu áp lực từ dòng thanh khoản co lại.
Tôi nhớ trải nghiệm năm 2017, khi tôi chỉ ra những vấn đề trong mô hình thanh khoản của Bancor và bị các đồng nghiệp nam gạt đi. Đã từng bị gọi là "phụ nữ không hiểu công nghệ", tôi học được rằng thị trường tài chính không phân biệt giới tính khi nói đến việc xóa sổ những kẻ ngây thơ. Sự thật về thanh khoản luôn luôn bị che giấu dưới những lớp phân tích kỹ thuật và câu chuyện hào nhoáng. Nhưng cuối cùng, nó luôn luôn thắng.
Bài học từ tất cả các cuộc khủng hoảng
Nếu tôi có thể tóm gọn 25 năm kinh nghiệm của mình trong một câu duy nhất, tôi sẽ nói: "Sống sót quan trọng hơn lợi nhuận trong thời kỳ biến động." Khi ngân hàng bắt đầu đổ rủi ro, họ không phải là những người duy nhất có thể bị tổn thương. Ngay cả những người thông minh nhất, đầu tư vào các tài sản tốt nhất, có thể mất tất cả nếu họ không quản lý rủi ro và thanh khoản một cách khôn ngoan.
Các bài học tôi học được từ Terra Luna, từ DeFi Summer và từ NFT Explosion là những bài học chung về chu kỳ thanh khoản. Chu kỳ nào cũng có: sự lạc quan, sự tham lam, sự bùng nổ, và rồi sự sụp đổ. Sau mỗi chu kỳ, thị trường lại thanh lọc và tái sinh từ đống tro tàn. Nhưng những người sống sót qua các chu kỳ là những người hiểu rõ luật chơi thanh khoản, không bao giờ quá tham lam, và luôn chuẩn bị cho khả năng xấu nhất.
Vậy, câu hỏi cuối cùng mà tôi muốn gửi đến bạn, nhà đầu tư crypto Việt Nam, là: Bạn đã sẵn sàng cho một giai đoạn thanh khoản thắt chặt hay chưa? Bạn đã có một kế hoạch quản lý rủi ro rõ ràng hay chưa? Bạn có đang đầu tư nhiều hơn số tiền bạn có thể chấp nhận mất hay không?
Hãy nhìn về phía các ngân hàng. Họ đang mua crash puts. Họ đang bảo vệ mình. Và thông minh nhất có lẽ là những người làm giống như họ - những người không cố gắng dự đoán tương lai, mà chỉ chuẩn bị cho mọi khả năng. Khi sóng lớn ập đến, những người sống sót không phải là những người bơi nhanh nhất, mà là những người đã chuẩn bị áo phao trước đó.
