Ngày 26 tháng 7 năm 2026, Circle thông báo mua lại gần 1.000 bằng sáng chế blockchain của IBM, một trong những danh mục sở hữu trí tuệ lớn nhất trong ngành. Thị trường phản ứng tức thì: cổ phiếu CRCL tăng 2% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa. Nhưng liệu một đống giấy tờ pháp lý có thể cứu vãn mô hình kinh doanh cốt lõi của Circle?
Bối cảnh: Cuộc chiến stablecoin đang nóng lên
Vài tuần trước thông báo này, liên minh Open USD – với sự hậu thuẫn của Visa, BlackRock và cả IBM trong danh sách đối tác – đã ra mắt một giao thức stablecoin mới. Điểm khác biệt: họ trả lại gần như toàn bộ lợi nhuận từ dự trữ cho các nhà phân phối và người dùng, thay vì giữ lại như Circle. Đồng thời, Visa tung ra nền tảng stablecoin cho phép các tổ chức phát hành và mua lại USDC cạnh tranh một cách trực tiếp.
Cổ phiếu CRCL đã giảm 7,7% ngay sau thông báo của Visa. Mục tiêu giá trung bình của các nhà phân tích là 120,76 USD, nhưng thực tế cổ phiếu đang giao dịch quanh 63,6 USD. Morgan Stanley đã hạ dự báo EBITDA năm 2027 từ 1,18 tỷ USD xuống 865 triệu USD. Và giờ đây, Circle tung ra một thương vụ "phòng thủ" trị giá hàng trăm triệu USD – mua lại bằng sáng chế của IBM.
Phân tích kỹ thuật: Bằng sáng chế che giấu điều gì?
Danh mục bằng sáng chế mà Circle mua lại bao gồm các công nghệ cốt lõi về blockchain, ngân hàng, thanh toán, bảo hiểm, chuỗi cung ứng và vận hành đám mây an toàn. Đây là những tài sản đã được IBM phát triển và bảo hộ trong hơn một thập kỷ, không phải là đột phá mới.
Giá trị thực sự của thương vụ này nằm ở khả năng răn đe pháp lý. Với gần 1.000 bằng sáng chế, Circle trở thành một trong những người nắm giữ sở hữu trí tuệ blockchain lớn nhất tại Mỹ. Điều này cho phép họ kiện các đối thủ vi phạm, hoặc yêu cầu cấp phép sử dụng công nghệ. Nhưng bản thân bằng sáng chế không giúp Circle cải thiện hiệu suất mạng lưới, bảo mật hay khả năng mở rộng.
Quan trọng hơn, chúng không giải quyết được vấn đề cốt lõi: mô hình thu nhập từ dự trữ đang bị đe dọa. Circle kiếm phần lớn doanh thu từ lợi nhuận đầu tư vào trái phiếu kho bạc Mỹ và các tài sản an toàn khác từ lượng dự trữ USDC lên tới 30 tỷ USD. Trong 12 tháng qua, công ty báo cáo doanh thu 2,86 tỷ USD nhưng vẫn lỗ ròng 143 triệu USD. Mô hình này hoạt động dựa trên sự chênh lệch giữa chi phí huy động vốn (bằng 0) và lợi nhuận đầu tư (~4-5%). Liên minh Open USD phá vỡ điều đó bằng cách trả lại gần như toàn bộ khoản chênh lệch này cho các đối tác phân phối.
Góc nhìn phản trực giác: Lá chắn có thể biến thành vũ khí
Nhiều nhà phân tích cho rằng thương vụ này chỉ mang tính phòng thủ, thậm chí là lãng phí nguồn lực. Tuy nhiên, nếu Circle chuyển từ thế bị động sang chủ động, danh mục bằng sáng chế có thể trở thành vũ khí thương mại. Họ có thể khởi kiện các thành viên trong liên minh Open USD – như Visa, Stripe hay thậm chí cả IBM (nếu có thỏa thuận chuyển giao không độc quyền) – đòi bồi thường hoặc yêu cầu trả phí cấp phép.
Một kịch bản khả thi hơn: Circle sử dụng bằng sáng chế để thương lượng với Coinbase – đối tác phân phối lớn nhất của họ – nhằm gia hạn hợp đồng độc quyền sắp hết hạn vào tháng 8 tới. Nếu Coinbase muốn tránh rủi ro kiện tụng, họ có thể chấp nhận các điều khoản có lợi cho Circle hơn. Tuy nhiên, Coinbase cũng là một trong những nhà đầu tư ban đầu của Open USD, nên áp lực là hai chiều.
Kết luận: Định vị chu kỳ và câu hỏi chưa có lời giải
Thị trường đang quá tập trung vào "phòng thủ" mà bỏ qua tiềm năng "tấn công" của Circle. Nhưng thực tế, thương vụ này giống như một nước cờ trong ván cờ vua kéo dài: nó tốn kém và chưa chắc thay đổi cục diện.
Trong 30 ngày tới, ba sự kiện sẽ quyết định kết quả: (1) Báo cáo tài chính quý II của Circle vào ngày 5/8 – nơi chúng ta biết chi phí thực sự của thương vụ; (2) Quyết định gia hạn hợp đồng với Coinbase; (3) Bất kỳ đơn kiện nào Circle nộp lên USPTO hoặc tòa án liên bang.
Câu hỏi cuối cùng: Liệu một đống tài sản trí tuệ có thể cứu một mô hình kinh doanh đang bị bào mòn bởi những kẻ mới nổi? Hay Circle đang đánh cược vào quá khứ thay vì tương lai?
Lịch sử các chu kỳ tài chính cho thấy: những công ty sở hữu bằng sáng chế mạnh nhất không phải lúc nào cũng chiến thắng. Thành công đến từ khả năng thích ứng và đổi mới mô hình kinh doanh, chứ không phải từ những lá chắn pháp lý khổng lồ. Circle vẫn còn thời gian, nhưng đồng hồ đang tích tắc.
